Ancak, örneğin güvenlik konusunda tarafların politikalarını ortaya koyacak özgün bir çalışma kitapta yer almamıştır.

I

Bütünleşmeye yönelmiş bir oluşum, devletlerin birlikteliğini değil, ulusların ve halkların birliğini sağlama yolundaki faaliyetlere işaret etmektedir.

Avrupa Birliği örneğindeki bütünleşme; belitli bir coğrafyada, birbirleriyle sınır komşusu olan, benzer ve rakip sosyo-ekonomik yapıdaki devletlerin, aralarındaki tarihsel ve ekonomik karşılıklı bağımlılıklardan, ortak değer ve beklentilerden yararlanarak kendilerine ortak bir gelecek belirlemek için yürüttükleri birleşme sürecidir.

Bütünleşmenin başlatılması için uluslararası sistemde tek bir hegemonik gücün bulunması sistemin hemen hemen bütününü belirleyen en az iki gücün bulunması gerekir.

Devletlerin tarihsel, dilseli kültürel benzerlikleri bulunması, benzer sosyoekonomik evreler geçirmiş olmaları ile rejimlerinin, siyasal sistem ve yapılarının aynı kategorilerde düzenlenmiş olması, bütünleşme bakımından itici bir güç oluşturmaktadır. Aktörlerin az gelişmiş ülkeler olmaması, bütünleşmenin bir diğer kolaylaştırıcı faktörüdür.

Avrupa Birliği bütünleşmesine katkı sağlayan ilk girişimleri, Eski Yunan’da, Roma uygarlığı. AB’nin yapı taşları olan Eski Yunan ve Roma uygarlıklarını çeşitlendiren koşullar ise, Ortaçağ dinamikleriyle ortaya çıkmış ve Rönesans ile giderek daha somut zeminlere taşınmıştır.

Jupiter’in ikinci uydusuna verilmiş ad olan Avrupa etimolojik kökeni, Yunan mitolojisine dayanmaktadır. Fenike Kralı Phoiniks’in kızı olan çok güzel bir prensestir, Zeus onu kaçırarak Girit’e götürmüştür. Girit kültürünün parçası olarak bilinen Europa’nın öyküsü…Europa, belirli bir kültüre bir tür aidiyet simgesi haline gelmiştir.

Fenike uygarlığında “güneşin battığı ülke” ya da “batı ülkesi” anlamında kullanılan Europa, uygarlık biçimine karşılık gelmiştir.

Atina, Atik Delos Deniz Birliği’nin kurulmasını sağlamıştır. Bir tür NATO prototipi, Perikles, M.Ö. 443’de Atik Delos’u bir konfederasyon haline getirmiştir. Konfederasyon, Atina’nın hegemonik faaliyetlerine zemin olmuştur. Sparta’nın karşı çıkmasıyla, 30 yıl süren Peloponnesos Savaşları yaşanmıştır.

Europa ile Helen birlikte anılır ve Avrupa, iki kaçırılan güzel kadın ile simgelenir olmuştur.

uygarlık sözcüğünün kökenini oluşturan Civitas’ların (kent devletlerinin) kurduğu M.Ö. 753’lerde krallık öncesi dönem olarak başlayan Roma dönemi, İmparatorluk döneminin sonu alan M.S. 476’ya kadar uzanan bir süreye yayılmaktadır.

Roma uygarlığının Avrupa bütünleşmesine sağladığı katkıların başında Roma Hukuku gelmektedir. “Avrupa vatandaşlığı” kavramının Roma vatandaşlığına dayandığını, vatandaşlığın hukuk kuralları ile somutlaşmış değerler sistemini ifade ettiği ileri sürülebilmektedir. Cicero’nun emperyalizm politikasının ardından, M.Ö. 27’de “ülkenin babası” olarak adlandırılan Augusutus döneminde “Pax Romana ile kimlik bulmuştur. M.S. 180’de Marcus Aurelius’un ölümüne dek süren ve hukuka dayalı kuralların varlığı ile eş anlamlı tutulan Pax Romana, yaklaşık 200 yıllık bir barış ve güven ortamı olarak tarihe geçmiş.

Ortaçağ Avrupa’sında Batı, Europa’nın mirası Roma ile Cermenleri ifade ederken… Ortaçağ, kolon denen kiracı çiftçilerin serflere dönüştüğü, büyük toprak sahiplerinin feodal beyler halini aldığı ve dinsel düşünce yapılarının siyasal yapılara egemen olduğugeniş bir dönemdir ve uluslararası sistem çok parçacıklı, atomize bir özellik göstermiştir. 800 yılında Kutsal Roma İmparatorluğu, Roma-Cermen eksenindeki aktörlerin Papa’lık merkezli bir siyasal iktidar altında yeniden birleştirilmesi olarak yorumlanabilir. Saint. Augustinus’un yayılmacı din anlayışı da, nerdeyse 11. yüzyıla kadarki baskın anlayışın manifestosu haline gelmiştir.

13. yüzyıl Avrupa’sı para birimlerinin doğduğu dönemdir.

“Kutsal Toparkların Geri Alınması” Avrupa bütünleşmesi düşünce evriminin önemli yapıtaşların-dan birisi sayılmaktadır.

Alighieri Dante ise, “Diviana Comedia” (İlahi Komedi) çalışmasında insanın “…vatanı bütün dünyadır” diyerek bir bakıma kişilerin serbest dolaşım ve oturma haklarından söz eder gibidir. Pax Romana’nın yeniden diriltilmesi amacı taşımıştır.

15. yüzyıl, Ortaçağı’nın sonu ve Rönesansı ifade etmektedir.

Dış tehdit ka

rşısındaki birleşme önerilerini bütünleşme anlamında destekleyen başka görüşler de bulunmaktadır. Machiavelli, Hukukçu Jean Bodin, Hobbes…

16. yüzyılda yaşamış olan Luther ile kimlik bulan Protestanlık Calvin (1509-1564) ile Avrupa geneline yayılmış ve örgütlü bir “Avrupa hareketi” özelliği göstermiştir.

Bütünleşmenin “Siyasal Birlik” aşamasını esas almış, ikinci planda uygulamalara bakıldığında bütünleşmenin esasen “teknik-ekonomik birlik”ten başladığı görülmektedir.

1618-1648 Otuz Yıl Savaşları, Vestfalya Antlaşması ile Avrupa’da egemen devletler sistemi kurulmuş.Hollanda ve İsviçre’yi bağımsız devletler, Fransa’nın da başat güç durumunu pekiştirmiştir. Emeric Crucé adıyla tanınan Emeric Lacroix 1623 tarihli “Nouveau Cynée” yada “Söylevler” olarak bilinen kitabında Batı Avrupa’nın siyasal birliğini ve bunun sağlanmasının yollarını göstermiştir. Osmanlı Devleti de bu meclisin içinde gösterilerek Avrupa sınırları oldukça geniş tutulmuştur.

Uluslararası hukukun kurucusu denen Grotius.

Avrupa’nın “Aydınlanma” çağı, büyük ölçüde ticaret ve barış ikilisinin eksenine oturmuştur. John Locke toplumsal sözleşme, güçler ayrılığı, özgürlük ve mülkiyet kavramlarına dayandırılarak…

Montesqueieu’nun “Güçler Ayrımı Kuramı” Rousseau’nun da Avrupa bütünleşme modelinin geliştirilmesi üzerinde önemli etkileri olmuştur. Çağdaş ana yasaların oluşmasının zeminini hazırladığı gibi.

1789 Fransız Devrimi ulus-devletleşme sürecini başlatıp milliyetçilik akımlarının gelişmesine yol açmış. Jeremy Bentham’ın “Kalıcı ve Evrensel Barış Planı”… Avrupa Parlamentosu… Ortak Ordu.

Avrupa bütünleşmesine katkıları bakımından Immanuel Kant (…) İdealist… Kant, aslında rasyonalist olarak kabul edilebilir.

Henri de Saint-Simon Avrupalıların Ortak kurumlar yoluyla birleşip bir konfederasyon oluşturmalarını önermektedir. 1830 Fransız ihtilalinin düşünsel yapısında büyük etkileri bulunan Saint-Simon, gelecekteki sosyalist düşüncenin de genel çerçevesini oluşturmuştur.

Avrupa Birliği Yolundaki Victor Hugo’nun görüşleri, ayrıcalıklı bir yer taşımaktadır.

ABD diğeri Avrupa Birleşik Devletleri olmak üzere iki büyük güç olacak. Victor Hugo 1867’de “Avrupa Birleşik Devletleri” başlıklı bir dergi çıkararak.

“Federatif İlkeler Üzerine” başlıklı çalışmasında Proudhon; bütünleşme otoriter iktidarlar dediği Devlet ya da Kilise güdümüyle oluşmamalı, aileler, cemaatler gibi toplumsal kesimlerin birbirine karşılıklı ortak beklentileri çerçevesinde şekillenmelidir.

1815’te biten Viyana Kongresi’nin dönemin güçlü aktörlerinin ittifak kurarak Fransa’nın gücünü Avrupa’da dengelemeyi amaçlamıştır. Viyana Kongresi, 1818 Aix-la-Chapelle antlaşmasıyla Avrupa Ahengi Sistemi ası verilen güç dengesi döneminin ortaya çıkmasını sağlamış.

1856’da Osmanlı Devleti’ni de Avrupa Ahengi’ne dahil eden Paris Konferansı…

Avrupa’da bütünleşmeyi derinden etkilemiş olan iki oluşumdan, İtalyan ve Alman Birliğinden söz etmek gerekmektedir. 1861’de kurulan İtalya Birliği’nin, Alman Birliği, ekonomik, parasal işbirliği aşamalarının siyasal birliğe ulaştığı federal bütünleşme modeline denk düşmektedir.

Alman Birliği, 38 otonom Alman devletçiğinin (prensliğin) oluşturduğu konfederal yapının ileride Federal Almanya’yı oluşturduğu sürecini ifade eder. Sistemin merkezi organı Diet, temeli ise ortak pazar olan Zollverein’dir. 1816-1818 yılları arasında, aralarında iç gümrükleri kaldıran prenslikler. 1871’de ilan edilen Alman Birliği…

Latin Para Birliği, 1876’da “Ortak Para Birimi” denemiş ve sistem 1. Dünya Savaşı’na kadar devam etmiştir. 1870’lerde İsveç, Danimarka ve Norveç arasında kurulmuş olan İskandinav Para Birliği olmuştur.